Piet Hein
Piet Hein
Obok fizyka Niels’a Bohr’a i pisarki Karen Blixen najbardziej znany w świecie Duńczyk XX wieku. Piet Hein urodził się w Kopenhadze w 1905 roku. Dorastał w rodzinie inteligenckiej. Po ukończeniu Metropolitan Grammar School (odpowiednik szkoły średniej), uczęszczał na kursy przygotowujące z filozofii na Uniwersytecie w Kopenhadze (jesień 1924 r.). Przez pewien okres brał udział w zajęciach w prywatnych szkołach artystycznych, studiował także na Królewskiej Szwedzkiej Akademii Sztuk Pięknych w Sztokholmie. Po powrocie do Danii jeszcze raz zmienił kierunek swoich zainteresowań rozpoczynając studia filozofii i fizyki teoretycznej na Uniwersytecie w Kopenhadze oraz w Instytucie Niels’a Bohr’a. Być może dzięki tej różnorodności zainteresowań Piet Hein wykształcił w sobie zdolność harmonijnego łączenia w swoich pracach wizji artystycznej z naukową. Dla niego przepaść między Sztuką, a Nauką zupełnie nie istniała. Przez całe życie wyrażał siebie zarówno jako artystę, jak i naukowca, co sprowokowało do nazwania go „uniwersalistą”, współczesnym Leonardo da Vinci.
Piet Hein nie był jednak typem renesansowego indywidualisty. Jego prace (literackie i architektoniczne) podlegały niezłomnej zasadzie nadrzędności formy nad treścią, nad doborem środków przekazu. Świat Piet’a Hein’a był niemal uosobieniem wzoru, za pomocą którego swobodnie przekształcał styl języka i materiał. Należał do generacji lewicujących artystów okresu międzywojennego, później dołączył na krótko do ruchu hippisowskiego, ostatecznie jednak ruszył swoją własną drogą – nie pod prąd, ani z prądem. Przez blisko 60 lat działalności poetyckiej i architektonicznej udowadniał, że można obie dziedziny połączyć w harmonijną całość. W 1944 roku Piet Hein wyjaśnił metody swojej pracy słowami: „Sztuka jest odpowiedzią na te problemy, które mogą być sformułowane dopiero wtedy, gdy zostaną rozwiązane.” Postronni nazwali działalność Hein’a bardziej adekwatnie, jako projekt architektoniczno-poetycki.
W latach 30-tych ukazały się w dzienniku Politiken krótkie formy poetyckie – gruki, których autorem był Piet Hein, piszący pod pseudonimem Kumbel Kumbell. Czytelnicy szybko zorientowali się, że gruki są inteligentnym, poetyckim komentarzem do wydarzeń w kraju, w polityce, kulturze i w życiu codziennym Duńczyków. Gruki zawierały wskazówki, jak żyć, jak postępować, jak radzić sobie z rzeczywistością. W latach 1940-1963 opublikowano ponad 20 tomów gruków. Najbardziej znany utwór - „Pojmując zabawę, jako prostą zabawę” sam autor określił mianem – pedagogiczny, stanowiący klucz do pozostałych gruków. Wiersze Hein’a tłumaczono na wiele języków, wydrukowano ponad 1,5 miliona egzemplarzy tych miniaturek, zgodnie z intencją Piet’a Hein’a, by niewielkie gruki znalazły się w posiadaniu wszystkich. Poeta wspierał wszelkie działania promujące swoje wiersze, np. pomagał w tłumaczeniu ich na język angielski, czy też na esperanto. Słynne były także małe porcelanowe talerze z wypisanymi na nich grukami.
Równolegle z działalnością literacką, Piet Hein oddawał się pracy naukowej; poszukiwał idealnego, absolutnie harmonijnego kształtu fizycznego. Jego superelipsa stała się odpowiedzią na podwójny kontrast między kołem i kwadratem oraz między prostokątem, a elipsą. Dzięki matematycznym wzorom udało mu się stworzyć idealną figurę, którą wykorzystano po raz pierwszy, z powodzeniem podczas projektów architektonicznych planowania przestrzennego Sztokholmu. Zbudowano wtedy specjalne, gigantyczne rondo, przy którym zbiegały się dwie drogi szybkiego ruchu. Superelipsę wykorzystywano później na szeroką skalę w wielu projektach budowlanych na całym świecie: we Francji, Japonii, Kanadzie, USA, Meksyku (stadion Olympic). Superelipsa rozwiązała również wiele problemów „meblowych”, znajdując najpowszechniejsze zastosowanie w projektowaniu blatów stołów. Trójwymiarowa wersja superelipsy – znane jako superegg, wykorzystywano przy projektach gier przestrzennych, piłki antystresowej, schładzaczy do napojów i wielu innych. Efektem pracy nad rozwojem i zastosowaniem superelipsy jest ogromna liczba doskonałych projektów Piet’a Hein’a, od drewnianych gier planszowych po eleganckie lampy Sinus.
W roku 1940 Piet Hein został prezesem stowarzyszenia Frisindet Kulturkamp (Liberal Cultural Action). Był to pierwszy widoczny krok w jego dążeniach do globalizacji i harmonii na świecie. Jego wysiłki najpełniej widoczne były w latach 1948-49 podczas prezydentury duńskiego oddziału ruchu dla Światowej Federacji Rządów (World Movement for World Federal Government). To organizacja skupiająca elitę najwybitniejszych intelektualistów z całego świata, którym leży na sercu dobro Ziemi i ludzkości, którzy ciężko pracują w imię rozwiązania konfliktów i problemów globalnych.
Piet Hein był ogromnym zwolennikiem esperanto, jednego uniwersalnego języka dla wszystkich. Był aktywnym członkiem wielu światowych organizacji; Open Door International, Humanistic Union, The League for Tolerance, International PEN. Lubił otaczać się niezwykłymi, jak on sam ludźmi. W gronie jego przyjaciół był np. fizyk Niels Bohr, Albert Einstein i Charles Chaplin.
Piet Hein był najobficiej nagradzanym Duńczykiem XX wieku. Na arenie krajowej zdobył Aarestrup medal (1969), nagrodęWzornictwa Przemysłowego (1971), nagrodę Petersen Storm (1978), medal Ingenio et Arti (1985), doroczną nagrodę duńskiej Design Council (1989) i Tietgen Medal (1990), jak również honorowe członkostwo Stowarzyszenia Studentów (1970), Royal Copenhagen Shooting Society (1978), Det Danske Broderskab (The DanishGuild) (1978). Z międzynarodowych wyróżnień wypada wspomnieć np. o nagrodzie Alexander Graham Bell Silver Bell (1968), Die Gute Industrieform (1971), zdobył tytuł doktora nauk humanistycznych na Uniwersytecie Yale (1972), nagrodę VIII Międzynarodowej Wystawy Oświetleniowej (1973) i wiele innych.
Piet Hein zmarł 17.04.1996 roku na wyspie Fionia w Danii.







